Βρουξισμός & Ομοιοπαθητική: Φυσική Λύση για το Τρίξιμο Δοντιών

Όταν τα παιδιά (ή και οι ενήλικες) τρίζουν τα δόντια τους κατά τη διάρκεια του ύπνου, αυτό λέγεται βρουξισμός (ή βρουχισμός).

Ο βρουξισμός συμβαίνει κυρίως ασυνείδητα και είναι μια παραλειτουργική συνήθεια που χαρακτηρίζεται από την επαναλαμβανόμενη κίνηση της γνάθου και των μυών της, συνοδευόμενη από το σφίξιμο ή/και το τρίξιμο των δοντιών. Όταν είναι έντονος και επίμονος, μπορεί να προκαλέσει φθορά στην αδαμαντίνη των δοντιών, σπάσιμο στα δόντια, πονοκεφάλους και πόνο στην άρθρωση της γνάθου. Η αξιολόγηση από παιδοδοντίατρο ή οδοντίατρο είναι σημαντική.

Η πολυυπνογραφία έχει βρεθεί ότι είναι η αποτελεσματική μέθοδος διαγνωστικής εξέτασης για βρουξισμό ύπνου (Sleep Bruxism) σε παιδιά (Alvarez et al., 2022), μια εξειδικευμένη ιατρική εξέταση για τη μελέτη του ύπνου και τη διάγνωση διαταραχών ύπνου.

Αίτια

Τα αίτια του βρουξισμού στα παιδιά δεν είναι πλήρως κατανοητά, αλλά φαίνεται να είναι πολυπαραγοντικά (Restrepo-Serna et al., 2023). Μελέτες δείχνουν ότι οφείλεται σε έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω παράγοντες:

1. Άγχος και συναισθηματική ένταση
   • Η συναισθηματική πίεση για σχολικές επιδόσεις είναι κύρια αιτία στρες για τα παιδιά και μια ορατή εκδήλωση/ένδειξη του άγχους αυτού είναι να δαγκώνουν τα νύχια τους (Drumond CL et al., 2020; Restrepo C, 2017; Soares JP, 2020).
   • Ο αποχωρισμός του παιδιού από τους γονείς μπορεί να πυροδοτήσει τον βρουξισμό (Garmroudinezhad Rostami E et al., 2020; Gomes MC et al., 2018).
   • Οι υψηλές γονικές προσδοκίες για επιτυχίες του παιδιού και η γονική αυστηρότητα επίσης συνδέονται με αύξηση του στρες και του βρουξισμού (Si S et al., 2020).
   • Η υπερβολή σε συναισθήματα όπως ενθουσιασμός ή ανυπομονησία μπορεί επίσης να σχετίζεται.
   • Το άγχος του φροντιστή του παιδιού μεταφέρεται και στο παιδί (Drumond CL et al., 2020).
2. Οδοντική ανωμαλία (κακή σύγκλειση)
   • Αν τα δόντια του παιδιού δεν «κουμπώνουν» σωστά, μπορεί αυτό να προκαλέσει τριβή στον ύπνο.
3. Ωρίμανση του νευρικού συστήματος
   • Στα μικρά παιδιά, ο εγκέφαλος και το νευρικό σύστημα ακόμα αναπτύσσονται. Ο βρουξισμός μπορεί να είναι απλώς ένα στάδιο αυτής της ωρίμανσης.
4. Παρασιτικές λοιμώξεις
   • Κάποιες μελέτες έχουν συνδέσει τον βρουξισμό με την ύπαρξη εντερικών παρασίτων (Diaz-Serrano KV et al., 2008).
5. Ιατρικές καταστάσεις
   • Παιδιά με νευροαναπτυξιακές διαταραχές, όπως αυτισμός ή ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας), εμφανίζουν πιο συχνά βρουξισμό (Souto-Souza D et al., 2020).
   • Σχετίζεται με υπνικές διαταραχές όπως η υπνική άπνοια, ροχαλητό και αναπνευτικές δυσκολίες (Carra MC et al., 2012; Saito M et al., 2014).
6. Ορισμένα φάρμακα ή ουσίες
   • Φάρμακα που επηρεάζουν το νευρικό σύστημα (π.χ. για ΔΕΠΥ) έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο βρουξισμού (Malki GA, 2004). Επίσης τα ακόλουθα φάρμακα duloxetine, paroxetine, venlafaxine, barbiturates και methylphenidate σχετίζονται με πρόκληση βρουξισμού στον ύπνο (Melo G et al., 2018).
7. Υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης (Restrepo C et al., 2021).
8. Παρατεταμένη χρήση οθόνης και βιντεοπαιχνίδια (Weinstein A et al., 2017; Restrepo C et al., 2021; Restrepo-Serna, 2023).

Θεραπευτικές παρεμβάσεις για τον βρουξισμό

Αποτελεσματική συμβατική φαρμακευτική θεραπεία για τη συνήθεια του βρουξισμού δεν έχει ακόμα βρεθεί (de la Hoz-Aizpurua Ji D-AE et al., 2011).

Επομένως, οι επανορθωτικές μετρήσεις στις υπάρχουσες έρευνες βασίζονται κυρίως σε παρηγορητικές θεραπείες με στόχο τη μείωση των παθολογικών προβλημάτων που φέρνει ο βρουξισμός. Έτσι η συμβατική «θεραπεία» του βρουξισμού επικεντρώνεται μόνο στην πρόληψη βλάβης των δοντιών και στη μείωση των συνεπειών συμπτωμάτων όπως ο πόνος στη γνάθο και οι πονοκέφαλοι.

Συγκεκριμένα για τον βρουξισμό η συμβατική ιατρική προτείνει diazepam, μια ψυχιατρική φαρμακευτική αγωγή που ανήκει στις βενζοδιαζεπίνες, και hydroxyzine που υπάγεται στην κατηγορία των αντιισταμινικών. Δύο φάρμακα με αγχολυτική επίδραση και κατασταλτική δράση, με πολλές ανεπιθύμητες ενέργειες στα παιδιά, δημιουργώντας ηθικά διλήμματα στη κλινική εφαρμογή τους (Mostafavi SN, 2019; Ghanizadeh A, 2013; Winocur E, 2003).

Συνεπώς οι κύριες παρεμβάσεις χωρίς παρενέργειες οι οποίες προτείνονται σε παιδιά είναι οι εξής:

• Νάρθηκας Ένας οδοντίατρος μπορεί να προσφέρει έναν βραδινό νάρθηκα για να φορέσει το παιδί σας ενώ κοιμάται. Ο νάρθηκας προστατεύει τα δόντια από το τρίξιμο και μειώνονται ή αποφεύγονται φθορές των δοντιών.
• Ορθοδοντική Θεραπεία Εάν τα δόντια με κακή ευθυγράμμιση προκαλούν το τρίξιμο, ο οδοντίατρός σας μπορεί να συστήσει να επισκεφθείτε έναν ορθοδοντικό. Η ορθοδοντική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη σωστή ευθυγράμμιση των δοντιών και στη μείωση των συμπτωμάτων βρουξισμού.
• Ψυχολογική Υποστήριξη Η διαχείριση του στρες μπορεί να μειώσει σημαντικά το τρίξιμο των δοντιών. Μιλήστε στο παιδί σας για τυχόν πιθανούς στρεσογόνους παράγοντες στη ζωή του, όπως σχολικές ή κοινωνικές πιέσεις. Εάν χρειάζεται, ζητήστε πρόσθετη υποστήριξη από επαγγελματία ψυχικής υγείας ή σχολικό σύμβουλο.
• Καθιέρωση ρουτίνας Δεδομένου ότι ο βρουξισμός ύπνου σχετίζεται στενά με την ποιότητα του ύπνου, η διασφάλιση ότι το δωμάτιο του παιδιού σας είναι σκοτεινό και ήσυχο, ο περιορισμός του χρόνου στην οθόνη πριν τον ύπνο και η παροχή μιας χαμηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη βελτιώνει τον ύπνο. Μια σταθερή ρουτίνα πριν τον ύπνο μπορεί να προωθήσει τη χαλάρωση και να μειώσει τα επεισόδια βρουξισμού.
• Ομοιοπαθητική Μια εναλλακτική προσέγγιση εξισορρόπησης του ανθρώπου, συμπληρωματική σε όποια άλλη μορφή θεραπείας εμπλέκεται το άτομο, χωρίς παρενέργειες μιας και χρησιμοποιεί αραιωποιημένες φυσικές ουσίες. Εφαρμόζεται στην παιδο-οδοντιατρική παράλληλα με τις εφαρμογές του οδοντιάτρου επιτυχώς χωρίς να επιβαρύνει τα παιδιά με παρενέργειες (Saikiran KV et al., 2017, σ. 91).

Τα ομοιοπαθητικά δεν επιλέγονται μόνο στην εκδηλωμένη κατάσταση του τοπικού συμπτώματος αλλά ως αυτόνομο σύστημα διαθέτει repertory & materia medica που μας επιτρέπει να συνυπολογίζουμε την ολότητα του ατόμου η οποία αποτελείται από συναίσθημα/νόηση/σώμα (Das A et al., 2023). Βοηθά λοιπόν ολιστικά και εξατομικευμένα το άτομο ο ομοιοπαθητικός δίνοντας έμφαση κατά τη διάρκεια της λήψης ιστορικού σε πολλές προσωπικές πληροφορίες όπως:

1. τι νιώθει συναισθηματικά το άτομο στο περιβάλλον του, είτε μιλάμε για οικογενειακό δυναμικό είτε για σχέσεις με συμμαθητές;
2. πώς σωματοποιεί την όποια συναισθηματική ένταση βιώνει;
3. πώς σκέπτεται, δρα και αντιδρά κοινωνικά;
4. αν δαγκώνει τα νύχια του και πότε συνήθως το κάνει;
5. αν έχει παράσιτα και τι είδους θεραπείες έχει λάβει για αυτό το θέμα;
6. την ποιότητα ύπνου, αν υπάρχει νυχτερινή ενούρηση, ακόμα και τα όνειρα που έχει κατά τη διάρκεια του ύπνου;
7. αναλυτικό ιστορικό υγείας και τι είδους φάρμακα έχει λάβει ή λαμβάνει;
8. δεδομένα που σχετίζονται με την ενδομήτρια ζωή, τη περιγεννητική περίοδο, τα πρώτα αναπτυξιακά στάδια;
9. τι δραστηριότητες έχει και τι του αρέσει να κάνει στην καθημερινότητα και άλλες πολλές πληροφορίες.

Ομοιοπαθητική για βρουξισμό

Απειροελάχιστες έρευνες έχουν χρηματοδοτηθεί για τη μελέτη αποτελεσματικότητας της εξατομικευμένης ομοιοπαθητικής σε άτομα με βρουξισμό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ομοιοπαθητική δεν έχει θετική επίδραση σε κλινικές καταστάσεις βρουξισμού (Saikiran KV et al., 2017, σ. 90-91).

Ενδείξεις θετικού αποτελέσματος, με ύφεση συμπτωμάτων, έχουν ήδη εντοπιστεί σε ερευνητικά πρωτόκολλα (Alvarez et al., 2022; Das et al., 2023; Gambhir RS et al., 2016; Silva et al., 2017; Mourão et al., 2023) και οι ερευνητές προτείνουν τη σύσταση ερευνητικών πρωτοκόλλων με μεγαλύτερο αριθμό συμμετοχόντων ώστε να εξεταστεί η αποτελεσματικότητα.

Ερευνητές ενός πιλοτικού ερευνητικού προγράμματος σε παιδιά δημοτικού της Βραζιλίας παρουσιάζουν το έργο τους:

Περιγραφή του αποτελέσματος που πέτυχε η ομοιοπαθητική σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα για τη θεραπεία μαθητών με βρουξισμό στη δημόσια υγεία στο Blumenau, SC (Santa Catarina – Βραζιλία). Παράλληλα με τη θεραπεία του κύριου παραπόνου του οδοντιάτρου, επιδιώξαμε να απαριθμήσουμε άλλα οφέλη που προέκυψαν κατά τη διάρκεια αυτού του έργου.

Τα παιδιά επιλέχθηκαν μέσω ερωτηματολογίου που απευθυνόταν στους γονείς μαθητών του Δημοτικού Σχολείου Adelaide Starke, επαληθεύοντας περιπτώσεις σύσφιξης και/ή ακούσιου τριγμού των δοντιών των παιδιών τους.

Στη συνέχεια, η θεραπεία τους ξεκίνησε και διήρκεσε τέσσερις μήνες. Ήταν μια διαδικασία μηνιαίων ομοιοπαθητικών συνεδρίων συνοδευόμενη από ομοιοπαθητικές συνταγές σύμφωνα με τις ανάγκες που επαληθεύτηκαν εκείνη την εποχή.

Στο τέλος της περιόδου που προτείνεται σε αυτή τη μελέτη, βρέθηκαν ευνοϊκά αποτελέσματα σε όλα τα παιδιά που συμμετείχαν στη διαδικασία, εκτός από μια αξιοσημείωτη επίδραση της θεραπείας στην ποιότητα ζωής αυτών των ασθενών.

Τα δεδομένα έδειξαν ότι η ομοιοπαθητική στη σχολική οδοντιατρική, εκτός από την επίλυση ή την ελαχιστοποίηση περιπτώσεων βρουξισμού, βελτίωσε τη σχέση των παιδιών με το περιβάλλον τους: σχολικό, κοινωνικό και οικιακό.

Οι περισσότεροι ερωτηθέντες ανέφεραν πρόσθετα οφέλη όπως βελτιωμένη ποιότητα ύπνου, εξάλειψη φοβικών κρίσεων, βελτιωμένη αυτοεκτίμηση και κάρτες σχολικών εκθέσεων μαθητών (Unbehaum E.T. et al., 2020).